Tarihte Bilinen İlk Yazılı Antlaşma: Kadeş Antlaşması

Tarihte Bilinen İlk Yazılı Antlaşma: Kadeş Antlaşması
Kadeş Antlaşması

Dünya üzerinde, günümüzde ve geçmişte on binlerce yazılı antlaşma yapılmıştır. Yazılı antlaşmaların başlangıcı kabul edilen antlaşma ise Kadeş Antlaşmasıdır. Belirttiğimiz gibi, Kadeş Antlaşması diğer antlaşmalardan farklı olmasını sağlayan durum; bu antlaşmanın yazılı olan ilk antlaşma olmasından kaynaklıdır.

Şu an yaşadığımız dünyada önceden ve şimdiki zamanda her şey yapılan antlaşmalara göre şekillenmekte. Şu an yapılan her antlaşma bizim ve dünyamızın geleceğini etkileyen en büyük faktörlerden sadece bir tanesi.

O zamanlarda da yapılan Kadeş Antlaşması, yine dünyanın seyrini değiştiren bir başka antlaşmalardan sadece bir tanesidir. Bu antlaşma sonucunda, savaşan her iki devlette antlaşmaya uymaya çalışmış, antlaşmaya uyulmadığı zamanlarda yazılı olan kaynağı uyarı mahiyetinde kullanmışlardır.

Bu durumda, yazılı antlaşmaların ne denli önemli olduğunu görmekteyiz. Şimdi, gelin sizlere tarihte bilinen ilk yazılı antlaşma yani Kadeş Antlaşmasının detaylarını açıklayalım…

Kadeş Antlaşması, tarihte bilinen ilk yazılı barış antlaşmasıdır. Tahmini bir ifadeyle M.Ö. 13. Yüzyılın iki büyük siyasi ve askeri devi olmakta olan Hititler ve Mısır devletleri arasında yapılan yazılı bir antlaşmadır.

Hitit Hükümdarı III. Hattuşili ve o dönemin Mısırf Firavunu olan II. Ramses arasında yapılmış olan bu yazılı antlaşmanın metni kil tabletlerden oluşmaktadır. Bu kil tabletin bulunma tarihi ise 1906 yılıdır.

1906 yılında yapılan kazılar sonucunda Boğazköy’de bu kil tablet ele geçirilmiştir. Bu yazılı antlaşma belgesinin ortaya çıkmasından önce bu yazılı antlaşmanın sadece ve sadece Mısır’da Karnak tapınağındaki bir stel üzerine hiyeroglif ile yazılmış antlaşma metni bilinmekteydi.

Fakat bu metin ele geçirildikten sonra sadece o hiyeroglif ile yazılmış metnin olmadığı anlaşılmış oldu.

Kadeş Antlaşmasının Özellikleri

Bunun dışında metinlerde adı geçen bir başka yazılı kaynağın da olduğu söylenmekte. Fakat, bu yazılı kaynağın henüz nerede olduğu ise bilinmiyor.

Yapılan çalışmalara göre ve edinilen bilgiler ışığında bu üçüncü kaynağın Mısır çevrelerinde bulunması gerektiği söylenmekte fakat yine belirtmekte fayda var ki, bu üçüncü kaynağın izine henüz rastlanılmadı.

O dönemlerde kullanılan diplomasi dili bilindiği gibi Akadca’dır. Bu Kadeş Antlaşmasının yazılı metninde de diğer antlaşmalarda olduğu gibi Akadca yazılar bulunmakta diyebiliriz. Bulunan Kadeş Antlaşmasının yazılı metinleri bir bütün halinde değildir. Aksine, bulunan antlaşma metinleri, mevcut metnin sadece yarısına yakın bir metni oluşturmaktadır.

Bu durumda yapılan araştırmalar sonucunda metnin diğer yarısı bulunamıyor diyebiliriz. Lakin, metinlerde yazdığı üzere sizlere metinle ilgili birkaç bilgi verebiliriz. Unutulmamalıdır ki bu yapılan ilk yazılı barış antlaşması eşit koşullar altında imzalanmıştır.

Yani, bu antlaşmayı imzalayan her iki devlette aynı koşullar altında metni imzalamış ve onaylamıştır. Bu metinde açığa kavuşan en önemli yazılardan birisini ise şöyle açıklayabiliriz:

“Mısır ülkesi kralı, büyük kral, kahraman Re – masesa – mai Amana’nın (yani II. Ramses’in çivi yazısında yazılışı), Hatti ülkesinin büyük kralı Hattuşili ile dostluklarının, kardeşliklerinin ve büyük krallıklarının devamı için yaptıkları antlaşmadır.”

Buradan da anlaşılacağı üzere bu yazılı barış metni iki krallığın da lehine olan bir antlaşmadır diyebiliriz. Bu metinden sonra her iki kralın soyları, bilgileri ve barış için yaptıklarını anlatan metinlerden sonra antlaşmanın çeşitli maddeleri gelmektedir.

Açıklanan maddelere göre ise maddeler şu şekildedir:

“Eğer, her iki ülkeden birine iç veya dış düşmanlar saldırırsa ve bunun için birbirinden yardım isterlerse, her iki taraf piyadesini ve süvarisini göndererek onun yardımına koşacaktır. Eğer bir asilzade Hatti ülkesinden kaçıp Mısır kralına sığınırsa, onu yakalayıp ülkesine geri gönderecektir. Eğer Mısır ülkesinden, Hatti ülkesine kaçanlar olursa, birbirlerine geri vereceklerdir. Bu yakalanan kimseler şiddetle cezalandırılmayacaklardır.”

Göründüğü üzere şu ana kadar açıklanan antlaşmanın maddeleri ise bu şekilde. Görünen o ki Kadeş Antlaşmasının açıklanacak daha çok özelliği var ve bilim insanlarımız bu antlaşmayı tam olarak açıklamak için çalışmalarını sürdürüyor…

Tarihte Bilinen İlk Yazılı Antlaşma: Kadeş Antlaşması ilginizi çektiyse, Göbeklitepe Tarihi, Dünyanın İlk Tapınağı da dikkatinizi çekebilir.

Tavsiye Yazı: Göbeklitepe Tarihi, Dünyanın İlk Tapınağı